Kristallnacht

Ik ben enig en enigst kind. Het eerste beweert mijn moeder, het tweede is een feit. Een familie reünie is dus, als ik mij beperk tot the ‘next of kin’ een zeer besloten aangelegenheid. Laat ik omwille van dit verhaal het iets breder nemen. Naar moederskant stop het direct. De bloedlijn loopt bij haar dood. Mijn vader, Heinrich, in 1980 overleden, komt uit een grote familie. Een familie met een geheim dat ik na al die jaren nog niet volledig boven water heb weten te krijgen. In gesprekken met ooms en tantes kreeg ik het het idee dat het zorgvuldig voor mij verborgen werd gehouden. Tot ik laatst op een reünie in gesprek raakte met mijn oudste tante, tante Hannah.

Het verhaal begint op 8 november 1938, in een klein restaurant in de Altstad van Hamburg

De Alt-Hamburger Aalspeicher is sinds de 16e eeuw een bekend visrestaurant aan de Deichstrasse. Het plafond is bruin verkleurd door sigarenrook, de tafeltjes staan dicht op elkaar. Kleedjes en dikke gordijnen dempen de gesprekken.
Aan een tafeltje bij het raam dat uitkijkt over de Nikolaifleet zit het gezin Heine. Vader Heine is geboren in Odessa en in 1918 gevlucht tijdens een Pogrom. De stemming is somber, sinds de opkomst van het nationaal socialisme is Duitsland veranderd, goede vrienden zijn achterdochtig geworden, buren vertrouwen elkaar niet meer. In de straten lopen bruinhemden te schreeuwen en banen zich een weg door het winkelend publiek. Het recht van de sterkste doet het licht uit.

“De dreiging komt dichtbij”, Heine fluistert bijna, “ik voel me niet meer veilig.” “Elke dag word ik nageroepen, bedreigd of bespuugd.” “Mijn eigen vrienden willen niet meer met omgaan. Bang gemaakt door de mannen van Röhm.” Terwijl hij praat kijkt hij voorzichtig om zich heen, om zeker te weten dat ze niet worden afgeluisterd. Zijn vrouw knikt. “Gisteren werd ik bij de bakker uitgescholden door dat mens van Godschalk.” “De kinderen zitten erbij dus ik zal niet herhalen wat ze zei..” Frau Heine is een stoere vrouw. Zij laat zich niet snel uit het veld slaan. Toch is ze bang, bang voor de toekomst, voor het onbekende. Een unheimisch gevoel.
De kinderen kan het allemaal niet veel schelen. Ze zijn nog te jong om zich bewust te zijn van het naderende onheil. Heinrich, de oudste is twaalf en Hannah tien jaar oud. Hun wereld beperkt zich tot bonbons en kletskoppen.

Heine und Son staat er trots op het raam van de zuivelhandel. Op de dag dat zijn zoon werd geboren heeft Johannes de ruit laten plaatsen. De winkel is gelegen in het Grindelviertel, aan de Oberstrasse tegenover de nieuwe synagoge. Van boven tot onder staat de winkel vol met melkbussen, kazen van wel 50 Kg en dozen met eieren. Links van de ingang staat de toonbank, gemaakt van zwaar eiken en afgedekt met een wit marmeren blad. De kazen worden gesneden met een oude pianosnaar geklemd tussen twee houten klossen. Een heel karwei, vooral als het oude kaas is, die zijn keihard en heel brokkelig. Johannes transpireert ervan, zweetdruppels lopen langs zijn slapen naar beneden. Zwaar hijgend trekt hij de snaar door de kaas. Zijn klanten staan het geamuseerd op te nemen.
“Nou Johan, deze kaas is goed gezouten. Zoals jij transpireert! Ik zou een biertje minder drinken als ik jou was.” Johan kijkt de klant aan. “Dacht je nu echt dat ik niet meer naar het café ga?” “Een mens moet er nu en dan toch even uit?” De man kijkt bedenkelijk.”Pas maar op, de laatste tijd is het niet pluis in de stad. Ik hoor verhalen…” Johan moest hem gelijk geven. “Gisteravond heb ik nog bij de Aalspeicher gegeten. De chef vroeg mij om niet meer te komen. Hij kreeg er last mee.”

Johan kijkt  de man na als die de winkel uit loopt met een kilo kaas. Voor hem op de toonbank liggen naast de kaasplank vier druppels zweet. Zijn zweet. Inmiddels is het vijf uur geworden. bijna tijd om de winkel te sluiten.

Twee blokken verder zitten Heinrich en Hannah op school. In de klas zitten 40 kinderen, uit alle milieus door elkaar heen. Met een klap gaat de deur open: “Vlug, haal de kinderen hier weg.” De hoofdmeester staat hijgend in de deuropening. “Breng ze naar de stookkelder, hier zijn niet veilig!” De SA valt de joden aan! – In die tijd was het gebruikelijk dat er leerlingen met verschillende leeftijden door elkaar in de klas zaten-  Onder leiding van de lerares nemen de oudere kinderen de kleintjes bij de hand. Langzaam lopen ze in een rijtje naar de kelder, weg uit het licht, weg van de vrijheid.

De avond van de 9e november is aangebroken. De avond van de kristallnacht.

De eerste stenen vliegen door de ruiten, mensen worden de straat op gesleurd en hun inboedel werd kort en klein geslagen. Mannen en vrouwen, kinderen en baby’s worden mishandeld, vernederd en vermoord.
De wereld van Johannes houdt op te bestaan toen voor hem de winkelruit met het trotse Heine und Son uiteenspatte. De kei mist zijn hoofd op een haar, maar vernietigd zijn ziel. Hij ziet nauwelijks hoe de vandalen zijn winkel binnenkomen. Hij voelt de klappen niet die zijn laatste klant uitdeelt. Zijn laatste gedachten zijn niet hoogstaand. Hooguit verbaasd. “Hij kocht net een kilo kaas….”

Een Britse correspondent in Hamburg, werkzaam voor de London Daily Telegraph doet verslag: “In Hamburg heerst de wet van het gepeupel, hordes vandalen geven zich over aan een orgie van vernietiging. Ik heb in de laatste vijf jaar diverse anti-Joodse rellen meegemaakt, maar nooit zo ziekmakend als nu. Raciale haat en hysterie lijken zich volkomen meester te hebben gemaakt van een anders zo fatsoenlijk volk. Ik zag chic geklede vrouwen staan applaudisseren en schreeuwen van vreugde, terwijl respectabele moeders uit de middenklasse hun baby’s in de hoogte hielden zodat ze beter de ‘pret’ konden zien.”

Die nacht werden 7.500 winkels, 29 warenhuizen en 171 woningen verwoest, 191 synagogen verbrand en nog eens 76 synagogen op een andere manier vernield. Er kwamen 236 joden om. Een van hen was Johannes Heine. Zijn vrouw vluchtte twee dagen later met de kinderen naar Nederland.

De Nederlandse regering reageerde gematigd, minister-president Colijn wilde angstvallig de Nederlandse neutraliteit behouden. Omdat de Nederlandse regering op goede voet wilde blijven met Duitsland, sloot Nederland op 15 december 1938 de grens voor Joodse vluchtelingen en bestempelde hen tot ongewenste vreemdelingen.

Ik zat stil te luisteren. Van alles wat ik had verwacht, dit niet. Dit verhaal hoort niet op een familie reünie.

Oma hertrouwde met een… melkboer. Heinrich heeft nooit iets over de oorlog verteld. Hij overleed in Frankrijk, op vakantie, op de st-Mont Michel waar hij naast mijn moeder stond.

Please remember 2014

The most beautiful time of the year. For me, my family, friends and relatives it certainly is. But as sparkling as our glasses are, the future for millions of people is not so bright.

Please remember 2014

christmas-2014

MH17 – M370 – Ferguson – Ukraine – Crimea -MS Sewol – Gaza – James Foley – The children of Pesjawar – Ebola – Syria – All those nameless people that became victim of violence, mistreatment, accidents, hunger and disease.

In 2014 the Dutch Constitution is 200 years old. The oldest Constitution in the World. I hope and pray that in this century all people can live under a Constitution like ours that respects all people, regardless of sex or religion.

Iedereen zat in het verzet

Iedereen zat in het verzet

WWAV schrijft normaal niet over politiek. Wel over het gedrag van mensen die angstig waren en opeens weer durven. Hulde! We hebben het altijd wel gezegd dat Wilders een abjecte man is. Alleen niet hardop. Maar nu iedereen het roept – wat een afschuwelijke man – durven wij ‘verzetshelden’ ons te roeren. Ook WWAV durft nu opeens stelling te nemen. Zonder te gaan ‘Godwinnen’ durf ik te stellen: dat hebben we eerder meegemaakt. Iedereen zat in het verzet …

Nog altijd stemmen meer dan 1.500.000 mensen op Wilders. Ook na de cafe scene is dit aantal maar marginaal lager geworden.  En deze mensen roepen al heel lang dat er minder ….. (vul maar in) in Nederland moeten zijn. Angstige mensen en mensen die hun traditionele leefomgeving dramatisch hebben zien veranderen. En die in heel veel gevallen in het werk en de vereniging gewoon met ….. (vul maar in) samenwerken. Zonder probleem en zonder vooroordeel.

Deze mensen hebben een stem gevonden in Wilders (en stop eens met hem ‘De heer Wilders’ te noemen. Rutte noemen we ook gewoon Rutte) die angst onder worden brengt. Angst voor het verlies van een baan, het veranderen van de leefomgeving, een ander geloof. Wilders is de verkeerde woordvoerder voor een grote groep Nederlanders die de hypocrisie van de andere politici feilloos aanvoelt. Wat te denken van de uitspraak van Samson : “..Marokkaanse jongeren hebben een ‘etnisch monopolie’ gekregen op straatoverlast. “. Ik denk dat ik hem maar de heer Samson ga noemen. Racisme? Discriminatie? Welnee. Dit heet benoemen. En benoemen mag. Als je Salonfähig bent tenminste.

De kiezers van Wilders zijn geen gevaar. Wij, de mensen die zich niet uitspreken tegen racisme en geweld, wij zijn het gevaar. Wij kijken weg en reageren we op dezelfde wijze als Wilders. Minder PVV’ers. Minder Tokkies.  Meer blauw op straat. Als wij op deze elitaire manier blijven reageren zal de afstand tussen bevolkingsgroepen steeds groter worden. Wijzen naar een ander vanuit je rijtjeshuis in een keurige Vinexwijk is net even makkelijker als in de Transvaalbuurt wonen. Dat is de slechts mogelijke reactie die wij ons kunnen veroorloven.

Met deze reactie degraderen we een hele grote groep Nederlanders tot tweederangs burgers.

Ik praat op geen enkele manier het optreden van Wilders goed. Maar laten we niet opeens doen of we dit niet wisten en ons de schellen van de ogen zijn gevallen. Dat lijkt mij teveel op:

Wir haben es nicht gewusst …

Lees ook: D66 wil bljven debateren met de PVV

Belgische frietkot erkend als cultureel erfgoed

Patatten! Mmmm…! Ik heb ze net weer gehaald. Bij de Ballon in Gouda, niet in Belgie. De Ballon is een Gouds frietkot dat is gehuisvest in een Zwitsers chalet. En daardoor lijkt het sterk op het origineel: het Belgisch Frietkot. Zo hebben we toch nog een beetje cultuur in Gouda 🙂

frietkot

Belgische frietkot erkend als cultureel erfgoed http://nu.nl/algemeen/3672451/belgische-frietkot-erkend-als-cultureel-erfgoed.html via @NUnl

lees ook: frietmuseum , frietkotcultuur

Linkedin voor CV-monteurs?

In het huis van de stad op de eerste verdieping zit het UWV. De medewerkers zitten in een kantoortuin en praten in alle openheid met hun klanten. Klanten is een eufemisme voor werkzoekenden wat op haar beurt een eufemisme is voor werklozen. Je kunt de gesprekken gewoon volgen.

huis-van-de-stad gouda

Voor de ‘klant’ en de medewerker is dit niet prettig. Zeker niet als er kortingen worden opgelegd. Dat kan om de meest uiteenlopende redenen gebeuren. Van te weinig solliciteren tot echte fraude. Iedereen kon meeluisteren.

Men had mij gevraagd om in een middag een groep mensen die ‘op weg waren  naar werk’ de eerste beginselen van solliciteren en netwerken via internet bij te brengen. Linkedin stond daarin centraal. Wat is Linkedin en wat kan je ermee. Is het ook nuttig als je bijvoorbeeld een baan zoekt als CV-monteur? Het was niet aan mij om daaraan te twijfelen. Ik moest alleen maar uitleggen hoe je een profiel aanmaakt en online zet, hoe je mensen ‘linked’ en op zoek gaat naar vacatures.

Niet iedereen was enthousiast over deze manier van netwerken maar de meeste vonden het een nuttige middag. Voor mij was het ook nuttig. Eenvoudig uitleggen hoe Linkedin werkt is nog niet zo eenvoudig als het lijkt. Wat voor mij dagelijkse kost is, is voor anderen volkomen nieuw.

Het werd mij snel duidelijk dat een CV-monteur of een kantinemedewerkster niet veel te zoeken heeft op Linkedin. Het is toch meer een netwerksite voor hoger opgeleiden. Geen vooroordeel maar een constatering. Voor veel mensen is beter om te netwerken op de ouderwetse manier: bij een kop koffie in de kantine. En niet alleen voor mensen zonder academische opleiding trouwens …

De mensen die ik heb leren kennen die middag bij het UWV waren stuk voor stuk mensen die ik bij een sollicitatie via e-mail of via een internetformulier zou hebben afgewezen. Maar die ik zeker een tweede gesprek had gegeven als ik ze had ontmoet. Mensen die in deze digitale, kille, afstandelijke maatschappij een eerlijke kans verdienen. Die meer zijn dan pixels op een beeldscherm.

De vakbondsman

boekwinkel donner rotterdam

Hij had een rode sweater en droeg een buik. Een grijze ringbaard en leren jas completeerden het beeld van een arbeider uit het midden van de vorige eeuw. Een vakbondsman. Lid van de gestaalde kaders én beschadigd door het staan op de barricaden. Een reliek uit lang vervlogen tijden.

De boekwinkel was net verbouwd. Geen boek stond meer op dezelfde plaats. Zelfs de kinderboeken waren verplaatst naar een plekje achterin de winkel. De man stond verloren om zich heen kijken en kon niet vinden wat hij zocht. Uiteindelijk sprak hij een verkoopster aan en vroeg waar de boeken over maatschappelijke vraagstukken stonden. Hij zocht een boek over de vakbeweging. De verkoopster wist het ook niet en vroeg het aan de eigenaar van de boekwinkel.

Boeken over de vakbeweging? Die hebben we bij de andere geschiedenisboeken geplaatst. Rechtsonderaan kunt u ze vinden … En helaas, dat boek over de FNV is uitverkocht. Het wordt ook niet meer bijgedrukt trouwens.

Meebetalen aan jouw zorgkosten? Bekijk het!

scootmobiel

Feestjes geven soms aanleiding tot verhitte discussies. In dit geval was de aanleiding het overvloedige eten en drinken.

Het veel te vette eten en het feit dat veel mensen doorvreten. Ondanks dat we veel te dik zijn of aan een chronische ziekte lijden. De discussie liep hoog op. We begonnen met aangepaste stoelen en ziekenhuisbedden en eindigden met scootmobielen die het kanaal in werden gereden …

Na deze opmerking werd het stil. Ergens was de discussie flink uit de hand gelopen. Geen weldenkend mens meent dit. Hoe had het zover kunnen komen? Iemand stelde de vraag of wij moeten meebetalen aan de ziektekosten van iemand die maar blijft roken terwijl hij astma heeft, aan de zuurstof zit en in een scootmobiel rondrijdt.

Discussie over solidariteitsbeginsel

Een discussie over het solidariteitsbeginsel zou na meerdere glazen alcohol beter niet gevoerd worden. Maar dit is een onderwerp waarover steeds vaker op feestjes en verjaardagen wordt gesproken. En waarover veel mensen een duidelijke mening hebben.